Kleine vossen bederven de wijngaard

Wie onmiddellijk aan overrijp fruit – wat een mooi eufemisme toch – denkt bij het horen van bedorven, moet ik dit keer teleurstellen. Ik wil het namelijk hebben over het verwennen van kinderen, in mijn dialect beter bekend als een rot bedorve kind of bederft t’er zo ni. Denk echter niet aan onbeleefde, lastige kinderen waarover iedereen het, meestal stilzwijgend, eens is dat het ettertjes zijn. Wel aan de onzichtbare gebruiken, ooit luxe voor onze (groot)ouders maar nu een basisbehoefte, een must. Kinderen zijn bij voorbaat rot verwend. Als hun ouders beter deden dan hun grootouders, groeien zij op met dat betere als norm: de werkelijke erfzonde.

Elke dag snel even in de douche bijvoorbeeld. Zelfs twee keer per dag lijkt tegenwoordig gebruikelijk. Dat is toch gewoon overdreven? Op het ridicule af. Een washandje aan de lavabo? Men kijk je aan alsof je een holbewoner bent. Zelfs de douchekraan dichtdraaien tijdens het inzepen is voor velen onder ons ondenkbaar. Laat staan dat men het gebruik van shampoo in vraag stelt.

Een glimmend en fonkelend overaanbod in de supermarktschappen moet er voor zorgen dat we het chemisch goedje als vanzelfsprekend noodzakelijk blijven zien. Daarvoor maken producenten niet enkel gebruik van geuren en kleuren maar ook van de verwenkoffie-strategie. Namelijk: “U daar, u bent een uniek en speciaal individu. Trakteer uzelf op een product speciaal voor u gemaakt. En als u echt moet compenseren, doe er dan nog een conditioner bovenop!”

Het shampoo-verhaal is bijzonder interessant. In sommige situaties is het gebruik van een zeepachtige substantie ook wel zo handig. Bijvoorbeeld na een modderige buitensport of stoffige werkzaamheden (hout zagen, lassen, ruwbouw, …). Het klassieke bolletje zeep klaart de klus echter even goed dan het goedje uit knijp- of pompfles. Shampoo is voor mensen geboren na 1980 een noodzakelijk basisproduct, terwijl hun ouders de klus gewoon klaarden met een blok Sunlight. Die laatste kost tegenwoordig 79ct en gaat blijkbaar zo lang mee, dat ik bij het opladen van de inboedel van een overleden koppel genoeg zeep vond voor de rest van mijn leven. En dat van mijn familie en schoonfamilie.

Sunlight zeep bevat natuurlijk ook behoorlijk wat chemische troep. Die is niet alleen schadelijk voor de gebruiker, maar komt ook in het rioleringswater terecht en moet gefilterd worden. De kost daarvan wordt natuurlijk doorgerekend. Wat niet wordt doorgerekend, krijgen we gewoon in ons drinkwater terug. Als een koe die kakt in de wei waar ze graast, gaat de mens om met zijn omgeving. En dan laat ik plastic shampoo-container nog buiten beschouwing.

Voor mij voelt het bevrijdend om weinig nodig te hebben en nog bevrijdender om zelf te kunnen voorzien in hetgeen ik nodig heb. Zo bevatten wilde kastanjes een zeep-achtige substantie die je met een minimum aan bewerkingen toe laat er je handen mee te wassen. Zelfs je kleren krijg je er mee schoon. Wilde kastanjes zijn natuurlijk slechts in beperkte mate aanwezig en zullen bijgevolg nooit een globale oplossing worden, maar het is voor mij belangrijk om me bewust te zijn van de alternatieven in plaats van klakkeloos te aanvaarden dat ik een heleboel troep nodig heb waarvoor ik me de pleuris moet werken.

Heb ik echter een alternatief voor shampoo nodig? Een decennium geleden leefde de No Poo trend heel erg. Die gelegenheid greep ik maar al te graag aan om de proef op de som te nemen. Bovendien durfde mijn zusje niet so it was up to Fyfan Vegan to pave the way. Beweerd werd dat het de eerste weken moeilijk zou zijn om je haar enkel met water te wassen. Daar merkte ik zelf niets van. Het schuimige is aangenaam tijdens het masseren van de hoofdhuid, dat op zich kun je missen, maar grondig wassen met water lukte net zo goed. Zelfs met koud water. Toch is dat niet voor iedereen zo evident. Mensen met haarkleuring, mensen met bepaalde huidtypes of huidproblemen, … enkel proefondervindelijk kan je bepalen wat voor jou werkt. Bicarbonaat (niet mee overdrijven) en appelazijn zijn twee basisproducten die ik voor mijn verzorging met huid en haar verslind. Het zou echter ook kunnen dat je huidproblemen net bewerkstelligt of in stand houdt door het gebruik van shampoo.

Het spreekt voor zich dat men zich enige luxe mag veroorloven. Wanneer die luxe echter als een basisgegeven wordt beschouwd, vind ik het problematisch. Zeker indien men zich die luxe financieel gezien niet kan veroorloven terwijl men het als een basisrecht beschouwd. Dat komt meer voor dan men denkt. Verwarming bijvoorbeeld, tot op zeker niveau is dat noodzakelijk, maar bij onvoldoende budget, dient er zuiniger om te worden gesprongen met brandstof: minder ruimtes verwarmen, de boiler omlaag draaien én een pull bij aan trekken. De smartphone is ook een typisch voorbeeld, zonder ben je uiteraard een sociale outcast, maar het is niet nodig om elke dag twee uur te bellen of een gigabyte aan mobiele data te verbruiken.

Ik geniet ervan om slecht tien euro per jaar aan gsm-kosten te hebben of om de ganse winter zonder verwarming door te komen, maar ook ik ben behoorlijk verwend. Als puber was ik trouwens nog veel meer bedorven, én me daar zelfs niet van bewust. Zo’n twintig jaar geleden at ik na de maaltijd bij bobonne steevast een chocolade wafer. Wel eerst fruit en boterhammetjes maar de pudding tummy speelde toch altijd op. Bobonne noemde dat een keer verwend. Niet oordelend of verwijtend, gewoon een vaststelling. Ik ging er niet op in, ik kon het niet vatten. Hoogstens vermoeden waar het bij haar als kind uit de oorlog vandaan kwam. “Een chocolade koekje na het eten, dat was toch wel het minste dat men zichzelf mocht permitteren?! Allé, wat vertel jij nu: shampoo een luxe?! Hoe moet ik dan mijn haar wassen?! Haha, die oude mensen toch …” Haar woorden zijn me steeds bijgebleven, maar het heeft enige tijd geduurd vooraleer ik besefte dat ze gelijk had. Echt gelijk. Geen maar. Dat is gewoon rot verwend.

  • Economisch gezien: zo’n Leo kost bijna zoveel als een broodmaaltijd terwijl het enkel voeding is voor de geest. Die instant gratification is leuk, maar voor je lichaam is het eigenlijk een pest. Meer kwaad dan goed. Bovendien is die onmiddellijke bevrediging enkel een gewoonte. Het kostte me een paar weken om daarmee te stoppen. Dan was niet alleen die drang weg, maar bleek tevens dat die Leo, Bounty of Chocolate Chip Cookie me eigenlijk totaal niet meer afging. Zelfs chocolade in het algemeen, brrr, m’n maag keert er letterlijk van om.
  • Medisch gezien: al dat palmvet is bovendien bijzonder slecht voor het slechte-cholesterolniveau. Natuurlijk at bobonne vroeger veel meer vet. Van het zelf vetgemest varken ging niets verloren. Al zeker het vet niet. In die tijd was er kennis, geld noch aanbod om voldoende calorieën binnen te krijgen met enkel noten, zaden, avocado’s, … En blijkbaar was dat vet toch van een minder kwalijke aard. Vorige week is ze opgenomen in het rusthuis. Voornamelijk omwille van beginnende dementie, van stens geen sprake.
  • Maatschappelijk gezien: die compacte calorieën zorgen ook voor de obesitas-epidemie. Niet alleen is die suiker-vet combinatie iets dat inspeelt op ons diepste overlevingsinstinct, het is ook gewoon verslavend. Voor veel mensen, mezelf incluis, is het niet mogelijk om met mate te genieten. Of is hun idee van matigheid compleet irrationeel. Fyfan Veganista’s discipline is verbazingwekkend en bewonderenswaardig: één chocolaatje per week, fondant. De uitzondering bevestigt de regel. Nu ja, in vino veritas, niet waar lieverd? Roken, uitlaatgassen, alcohol, … daar draagt het ziekenfonds ook de kosten van, maar terwijl Kruidvat onlangs de sigaretten uit de verkoop haalde (https://www.nrc.nl/nieuws/2018/01/04/kruidvat-haalt-sigaretten-uit-schappen-a1586999), blijven de chocolade, snoep en energydrinks wel gewoon verkocht worden. Je zou dus kunnen stellen dat overdreven veel zoets naar binnen proppen niet erg sociaal is én dat de stigmatisatie van de roker discriminatie is.
  • Ecologisch gezien: niet enkel de productie heeft zijn voetafdruk, ook de producten om de inherente effecten op ons lichaam tegen te gaan, moeten geproduceerd, verpakt en vervoerd worden. Mja, daar ligt niemand wakker van. Integendeel, de economie moet aangewakkerd worden! Hoe lang dat korte termijn denken nog vol te houden valt …? Nu ben ik ben een cultuuroptimist maar, om het met de woorden van Patrick Swayze te zeggen: it’s gonna get worse before it gets better!. Jammer voor de generatie kleinkindjes die de prijs zal moeten betalen, but hey fuck ‘m, right?

Voedingsstoffen naar binnen spelen is uiteraard noodzakelijk. Roken of alcohol drinken, kun je simpel weg laten. Voor mij is de enige manier om verstandig te eten om ook zo over bepaalde voedingswaren te denken. In plaats van een gsm- of digitale-tv-dienst te nemen, besteed ik wat meer aan gezonde voeding (en wat minder aan ongezonde). Tevens ben ik gestopt met eetbare dingen te zien als verkwist wanneer ze niet worden opgegeten. Dat is voor mij heel simpel, het is namelijk iets wat ik totaal niet nodig heb. Mijn lichaam is geen vuilbak. Als een brik melk zuur wordt, gaat het op de composthoop. Shampoo kan beter onmiddellijk bij het KGA op het containerpark, dan eerst op mijn hoofd en vervolgens in het drinkwater. Mijn pakje sigaretten kan ik beter gewoon in de vuilbak gooien … haha, just kidding, dat zou nu wel oprecht verkwisting zijn! Zoals in de verfilming van Christiane F. Wir Kinder Vom Bahnhof Zoo wanneer ze haar junkie-vrienden zegt te zijn gestopt met heroïne: “ooooh ja geweldig, wij gaan ook stoppen! Maar hebben nu net een gram gekocht? Oooh ja nee, dat zou zonde zijn inderdaad, dat gaat nu niet gaan maar veel succes hé”.

Het is prima om je leven invulling te geven en daarbij productiemiddelen te verbruiken, maar doe je zelf een plezier: zijn er niet enkele kleine dingen waarvan men je heeft wijsgemaakt dat ze iets toevoegen aan je leven, maar dat in wezen eigenlijk niet doen? En zijn er misschien niet zo veel van die kleine dingen die uiteindelijk zoveel druk op je leven zetten dat het de boel verziekt? Durven toegeven aan jezelf dat men je in de luren heeft gelegd, is niets om beschaamd over te zijn. Integendeel, het is de eerste stap. Een kleine stap voor een mens, maar een grote voor de mensheid.

Opgelet: zooikoorts bestrijden kan zeer verslavend zijn.

Veganisten zijn echter geen übermenschen, ook zij hebben nood aan een hapje. In plaats van de chocolade wafer, eet ik nu een boterhammetje met zelfgemaakte confituur.

Fyfan Vegan 9 -
Een glaasje zelfgemaakte kweepeer confituur. Kweek goede gewoontes.

Dat is uiteraard een eufemisme: ik eet een veganistische variant op carne de membrillo con manchego. Kweeperen zijn zeer makkelijk zelf te kweken, de plant houdt het midden tussen een boom en een struik en vraagt weinig onderhoud. De vruchten zijn rijp eind oktober. Des te langer je wacht, des te zoeter ze zijn. Eén struikje levert al gauw zodanig veel op, dat het niet uitmaakt als er een paar bedorven op de grond vallen.

Plukken of van de grond oprapen, grondig wassen en de klokhuizen eruit halen. Vervolgens koken en een nachtje laten staan om het sap eruit te krijgen. Hiervan confituur maken. Door het hoge pectine gehalte krijg je vanzelf een zeer gelatineuze jam: carne de membrillo. De overgebleven pulp is heerlijk als variant op appelmoes, bijvoorbeeld bij rode kool.

Die jelly snij ik in plakjes op een dikke snee zelfgebakken brood. Ter vervanging van de manchego, strooi ik er wat Edelgist vlokken op. Zeer lekker en een goede bron van vitamine B. Klaar, wat is veganisme toch super simpel!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s